નંદ ઘેર આનંદ ભયો

નંદ ઘેર આનંદ ભયો

નાનું એવું ગામ છે. ગામના પાદરને વિદાય કરોકે તરત ચારેબાજુ લીલીને પીળીછમ શેરડીના મોલ ઉભા છે. ક્યાંક ચીકુડીની વાડીઓ છે તો ક્યાંક કેરીના બાગ ઝૂલે છે. ભગવાન ઉપર રીયા રીયા કલર કરતા હોય ને લીલા કલરનું ડબલું ઢોળાઈ ગયું હોય તેમ ચોફેર ભાત(ચોખા)ના ખેતર લહેરાય છે. એવું લાગે કે ક્યારેક મંદિરમાંથી કંટાળીને ભગવાન આ વગડામાં ભમવા આવતા હશે !
ગામમાં બધી વાતનું સુખ છે પણ નથી ગામની બાજુમાં એકે ય નદી કે તળાવ ! નદી માતાના પ્રવાહમાંથી આવતી કેનાલનું પાણી જ ગામ માટે ખેતીની વપરાશ માટે આવે છે. ગામમાં બે મંદિર છે; એક શિવનું અને એક રામજી મંદિર. ગામના સંતુ મહારાજને બેય મંદિરની આરતી અને ભગવાને શણગારવાની જવાબદારી સોંપાઈ છે. એકદમ પ્રમાણિક અને દિલના ચોક્ખા એવા સંતુ મહારાજે ગામમાં સારી પ્રતિષ્ઠા જમાવી છે. સૌ કોઈ તેમને માનથી બોલાવે છે. નાના એવા વિખવાદો તો એમના સમજાવ્યે મટી જાય છે. મોટેરા વડીલો પણ એમની અમાન્યા જાળવે છે. મંદિરમાંથી આવતી આવક અને દર વર્ષે ખેડૂત લોકો એમને અનાજ આપીને ખુશ કરે છે જેથી તેમના જીવન ગુજારા માટે કોઈ સમસ્યા નથી.
ચોકમાંથી ધીરે ધીરે વરઘોડો મંથર ગતિએ જાય તેમ ચોમાસે વિદાય લઇ લીધી છે. તહેવારોના ઋતુ એવા શ્રાવણ મહિનાને પવિત્ર ભાવે ઉજવીને સૌ પાવનકારી થયા છે. પિતૃઓને શ્રાદ્ધ નાખીને મોક્ષના વહેમમાંથી મુક્ત થયા છે. નવરાત્રીમાં માતાને ઘેલું લગાડતા ગરબીઓ અને રાસ મંડળીઓએ લાભ લીધો છે. એમ જ શરદ પૂર્ણિમા આવીને ઉભી છે. ભાતને ઘર ભેળા કરીને નવરા પડેલા ખેડૂતો એ ફરી શેરડીને રોપી દીધી છે. નાના ગાયના બચલા જેવી લહેરાતી શેરડીને જોઇને સૌના હૈયે નિરાંતના ભાવો છે. આજનો દિવસ એટલે સંતુ મહારાજનો દિવસ. સંતુ મહારાજ આખા ગામ ને થાય એટલા પૌઆ ને છેક મંદિર ની ટોચ પર મુકે છે. રામ અને ઠાકરની ધૂનો બોલાય છે. મન મૂકી સૌ કોઈ મંદિરના આંગણે નાચે છે. દોકડની થાપો પડે છે. હાર્મોનિયમ પર સુરો રેલાય છે. કરતાલોના તાલે નાચ થાય છે; હૈયે ઉમંગ છે. આજે બધા ખેડૂત લોકો; મન મુકીને સંતુ મહારાજને અનાજ આપીને ખુશ કરે છે.
બારના ટકોરા પડયા કે દોકડની થાપો રોકાઈ ગઈ. સુરો રેલાતા બંધ થયા. ભક્તોના પગ થંભી ગયા. કરતાલો ને પાછી એની જગ્યા એ મૂકી દેવાઈ. બધા એકદમ શાંતિથી બેસી ગયા છે. ત્રણ ચાર યુવાન છોકરાઓ મંદિરની ટોચે ચડીને દૂધ પૌઆ લઇ આવે છે. સૌ કોઈને પ્રસાદ રૂપે અપાય છે. લોકો પ્રસાદ ખાઈને સંતુ મહારાજને અનાજ આપવાની તૈયારી કરે છે કે તેઓ ઉભા થાય છે.
“ મારા વ્હાલા ગ્રામજનો, આપ સૌને મારા હાર્દિક પ્રણામ અને જય શ્રી કૃષ્ણ. ભોળા શંભુનાથ અને કાળિયા ઠાકરની કૃપાથી આ વર્ષે ખુબ વરસાદ થયો છે. નાનો હતો ત્યારથી મને યાદ છે કે આપ સૌ લોકોના દયા દાન અને સ્નેહના સહકારે અમારું ગુજરાન ચાલે છે. મને તમારા પર અપાર શ્રદ્ધા છે; આજે મારે તમારી પાસે આશાની વાત કરવાની છે. ”
“ બોલો બોલો મહારાજ મુંજાવ નહિ. ” બધા એકસાથે બોલી ઉઠયા.
“ શાબાશ, આવી ને આવી હેત અને પ્રીતથી તો આ ગામ આજુબાજુમાં રળિયામણું બન્યું છે. મારી એટલી પ્રાર્થના છે કે આ વર્ષે ઘણું સારું એવું અનાજ પાક્યું છે. તો હું દરેક ખેડૂત પાસેથી વધુ નહિ પણ દશ દશ કિલો અનાજ વધારાનું માંગુ છું. અને જેને ના આલવું હોય તેના માટે કોઈ ફરજ નથી. અને એટલું યાદ રાખજો કે એ અનાજ હું મારી વધારાની જરૂરિયાતો પૂરી પાડવા નહિ વાપરું. ”
“ હમ હમ મહારાજજી…અરે દશ કિલો નહિ પણ અમે એક એક મણ અનાજ આપીશું બસ ? ” ગામના સરપંચે ઉત્સાહમાં આવીને કહ્યું.
“ હા હા…એક એક મણ પાક્કું…શું કહો છો વિના કાકા ? ”
“ અરે ભાઈઓ અને વડીલો…મને ખાલી દશ દશ કિલો જ વધુ જોઈએ છે. અને જયારે વધારાની જરૂર પડે તો મારો હાથ ક્યાં કોઈ પાછો ઠેલે છે ! ”
બે હાથ જોડીને સંતુ મહારાજ ઉભા રહી ગયા. લગભગ લોકો તો વધારાનું અનાજ આપવા માટે તૈયાર થઇ ગયા. ગામ આખામાંથી માંડ દશેક જણ એવા હશે કે જેમના મનમાં શંકાનો કીડો સળવળ્યો હોય ! કહે છે ને કે ગામ હોય ત્યાં ઉકરડો હોય જ !
બીજા દિવસનો સુરજ હજી તો છાપરે પણ નહિ પૂગ્યો હોય ત્યાતો બધા વારાફરતી સંતુ મહારાજના ઘરે અનાજ આપવા આવી ગયા છે. આ જોઇને સંતુ મહારાજ તો ખુશીના પ્રવાહમાં વહેવા લાગ્યા છે. તેમના પત્ની અને છોકરાવ પણ આ જોઇને હરખમાં આવી ગયા છે. કોઈને પણ ઈર્ષ્યા આવે તેવું દ્રશ્ય છે. ગામના ઝાડવાઓ પણ આ જોઇને આનંદિત થતા ઝૂમી ઉઠે છે. વળી લોકો પાછા પોત પોતાના કામમાં વ્યસ્ત બની ગયા છે. સવારે મંદિર જવા વાળા જાય છે. જુવાનીયા વળી દુકાનો પર ભીડ એકઠી કરીને ગપ્પા મારે છે. છોકરાઓ રમતો રમીને મજા લે છે. સંતુ મહારાજ અને તેના ઘરનાં સૌ કોઈ ભગવાનની સેવામાં ડૂબી ગયા છે. મંદિરમાં સાફ સફાઈ થાય છે; કચરા પોતા થાય છે. ભગવાનને શણગારાય છે, આરતીઓ થાય છે.
ખેતરેથી ઘરે આવીને ખેડૂત જોડું ખંખેરીને ધૂળને ઉડાડે તેમ ઉનાળો પણ ઉડવા લાગ્યો છે. કાળઝાળ ગરમી એ માઝા મૂકી છે. પંખા નીચે બેસતા પણ ઉની ઉની લુ લાગે છે. ભીમ અગિયારસની કેરીઓ ખાઈને લોકો નવરા તો પડયા છે પણ દિલમાં છુપી આશાનો વરાળ છે. લોકો આભ સામે જોઇને નીરાશાઓ ખંખેરે છે. ઘરમાંથી કંટાળીને મંદિરના ઓટલે આવીને બેસે છે. “ જગાભાઇ આ જેઠ મહિનો તો ગયો કે જાશે; આ વાદળો તો કોરા જાય છે. ”
“ હા ભાઈલાલ ભાઈ….હું એ સવારનો આભ સામે મીટ માંડીને બેઠો છું કે કયારે મેઘો આવે ને વળી પાછા કામે લાગી જઈએ. ”
“ આ ઠાકર પણ આપણી પરીક્ષાયું લેતો લાગે છે ” દેવીભા બોલ્યા.
“ કેમ એવું બોલ્યા ભા ? ” જીવા લુહારે ના રહેવાયું એટલે પૂછી લીધું.
“ જીવા… પરીક્ષા નહિ તો બીજું શું ? આગળનું વર્ષ એકદમ સારું ગયું. ગયું વર્ષ થોડુક નબળું ગયું….તો આ વર્ષે હજી પાણીનું એકે ટીપુય નથી. ”
“ હું પાણીનો લોટો ભરી આવું દાદા ? ” એક નાનો છોકરો બધાનો વાર્તાલાપ સાંભળીને બોલી ઉઠયો.
“ ના ના તું તારે રમ. પછી તો તારેય અમારી જેમ આવી ચિંતાયું કરવાની જ છે ને ! ” દેવીભા એ કહ્યું કે પેલો છોકરો પાછો બધા સાથે રમવામાં મશગુલ થઇ ગયો. આ સાંભળીને સંતુ મહારાજ પણ બહાર દોડી આવ્યા.
“ જય શ્રી કૃષ્ણ સૌને ” , “ જય શ્રી કૃષ્ણ ” બધાએ એક સાથે કહ્યું
“ કેમ બધાના મોઢા પર કોઈ ચિંતાયુંના ભાવ વર્તાય છે ? ”
“ અરે મહારાજ જુઓને વાદળા બધા કોરે કોરા ગામની સીમ પરથી જતા જાય છે પણ કોઈ પાણી ઠાલવતું નથી. ”
“ હા જુઓને ” બધા આકાશ સામે જોઇને નિરાશા ઠાલવે છે.
“ કાળીયો ઠાકર સૌ સારા વાના કરશે. ” મહારાજે દિલાસો આપતા કહ્યું.
“ મહારાજ એની કૃપા દ્રષ્ટિ સિવાય તો ઉદ્ધાર નથી ! ” કોઈ એકે કહ્યું કે બીજાએ સાથ પુરાવ્યો. વાત એમની સાચી હતી.
આમને આમ બધા વરસાદની ચિંતા કરીને હૈયા વરાળ ઠાલવે છે. એમને એમ જેઠ મહિનો કોરો ધાકોડ પસાર થયો. અષાઢ મહિનો પણ બેસી ગયો. લોકો હવે તો સવારે ઉઠી ને આભમાં આંખોને ખુંચાડે છે. અને કાગડોળે વરસાદની રાહ જોઈ રહ્યા છે. વરસાદ વગર તો ખેડૂત લોકો કેમ કરીને જીવે ? અને એક વરસાદ થકી તો કેટલ ધંધા રોજગાર એક બીજા સાથે સંકળાયેલ છે !
લોકો અવાર નવાર મંદિર જાય છે; ભગવાનના શરણે જાય છે. એના ચરણોમાં શીશ જુકાવીને પ્રાર્થના કરે છે. બધાના ચહેરા પરનું નુર ગાયબ છે. આ જોઇને સંતુ મહારાજ પણ દુખી થાય છે. બધાને લૂખું આશ્વાશન પણ આપે છે. લોકો રોજે મંદિરે આવીને ભગવાનને ભજે છે, વિનંતી કરે છે.
આમ ને આમ શ્રાવણ પણ જવા લાગ્યો છે. હજી સુધી એક બે વાર વરસાદ આવ્યો છે પણ એય મામુલી. સૌના ઉત્સાહ ઓસરી ગયા છે. જયારે હૈયે ઉત્સાહ ના હોય ત્યારે ગમે તેવા તહેવાર કે પળોમાં કોઈ રસ નથી રહેતો.
જન્માષ્ટમીનું આયોજન થયેલું છે પણ કોઈના હૈયે આનંદ નથી. સૌ કોઈ ‘ નંદ ઘેર આનંદ ભયો જય કનૈયા લાલકી.’ ગાય છે પણ કોઈના દિલમાં આજ આનંદ નથી. લાલાની આરતી ગવાઈ ગઈ; પ્રસાદ વહેચાઈ ગયો કે ગામના સરપંચ એવા શ્રી હિંમતલાલ ઉભા થયા. “ આ વર્ષ તો કદાચ મોળું જ છે, કદાચ નહિ પણ મોળું જ છે. આપણે સૌ ખેડૂત લોકો તો ઠીક છે ચલાવી લેશું. પણ આ બીજા લોકો આપણી ખેતી પર નિર્ભર છે એમની મને ચિંતા થાય છે. ”
“ એ ચિંતા તો બધાને છે, લાલ ”
“ સાચી વાત તો સ્વીકારવીજ રહી; પણ એ લોકોનું એવું કહેવું છે કે તેઓ બીજા એરિયામાં, જઈને મજુરી કરી લેશે અને થોડા રૂપિયા કમાઈને આવતા રહેશે. ”
“ આજ સુધી આપણુ કોઈ પણ લોક, આ ગામ છોડીને ગયું નથી. અને આ વર્ષે જશે તે તો ગામ માટે એક કલંક જેવું નહિ લાગે ? ” એક વડીલે છાતીને સંકોડતા કહ્યું.
“ બીજું શું કરીએ દેવીભા ? તમે કોઈ ચિંતા ના કરો. ” એક ખેત મજૂરે ઉભરો કાઢતા કહ્યું.
“ કંઈક રસ્તો કાઢીએ પણ કોઈને ગામ છોડીને બીજે જવાની જરૂર નથી કેમ જીવાભાઈ ? ” સરપંચે થોડા હુંફાળા શબ્દો કહ્યા કે બધા ખેતમજુરો ઉત્સાહમાં આવી ગયા.
ગામ છોડીને જવું તો કોને ગમે ? બે પળો શાંતિ છવાઈ ગઈ. શાંતિને ચીરતા સંતુ મહારાજ ઉભા થયા
“ કોઈને ક્યાંક જવાની જરૂર નથી…કોઈને કઈ કરવાની જરૂર નથી. ”
“ મહારાજ તમે જરા પણ દુખી ના થાવ… અમે લોકો તમને તો એક વાળ જેટલું પણ દુખ નહિ પડવા દઈએ. ”
“ હાંવ હાંવ….મને તો આપ સૌ લોકોની દયા અને સ્નેહ તો જીવાડી રહી છે…આ મંદિરમાં બિરાજેલ મારો કાળીયો ઠાકર મને કાયમ અગમચેતી આપે ! ”
“ કઈ સમજાય એવું બોલો મહારાજ; અમે કઈ એટલા બધા હોશિયાર નથી. ”
“ હોશિયાર તો છે મારો ઠાકર ધણી…બધાને ચાલે એટલું અનાજ હું આપીશ. ”
“ તમે ? ” ને ગામના હાજર બધા સંતુ મહારાજ સામે જોઇને આશ્ચર્યમાં ડૂબી ગયા.
“ હા હું જ બધાને અનાજ આપીશ…મતલબ તમારું અનાજ તમને. ” અને સંતુ મહારાજે બધી વાત વિગતે કહી. સારા વર્ષે વધારાનું આપેલું અનાજ બધાને આપવાની વાત કહી કે બધાએ સંતુ મહારાજને ઊંચકી લીધા અને ઉત્સાહમાં આવીને ફરી એક વાર બધા બોલી ઉઠયા.
 ‘  નંદ ઘેર આનંદ ભયો જય કનૈયા લાલકી.’

 

Advertisements

About રીતેશ મોકાસણા

દરેક વ્યક્તિ કોઈને કોઈ શોખ સાથે સંકળાયેલી હોય છે.હું પણ મારો એક શોખ અહી કલમ દ્વારા રજુ કરું છું.આશા રાખું કે મારો બ્લોગ વાંચીને એટલા નિરાશ નહિ થાવ કે ફરીવાર આ બ્લોગની મુલાકાત લેવાનું પણ ટાળો.સૌની આશા એવી હોય કે વધુ અપેક્ષાને પ્રાધાન્ય આપીને પહેલ કરીએ,પણ ક્યાંક તેનું અવમુલ્યન થાય ત્યારે દિલ ને ઠેશ લાગે છે.સર્વે પ્યારા વાચકો ને મારા નમસ્કાર !!
This entry was posted in નવલિકા. Bookmark the permalink.

8 Responses to નંદ ઘેર આનંદ ભયો

  1. dee35 કહે છે:

    આજકાલની ધર્મ સંસ્થાઓ પાસેની મુડીનો સદઉપયોગ થાય તો સમાજવાદી સમાજ રચના થાય! બાકી સરસ વાર્તા બદલ આભાર.

  2. nabhakashdeep કહે છે:

    ..સરસ વાર્તા ને અભિવ્યક્તિ.

    રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

  3. ખુબ આભાર, આપના અમુલ્ય શબ્દો પ્રેરણા આપે છે.

  4. aataawaani કહે છે:

    જય હો સંતુ મહારાજ આવા સંતો ગામ દીઠ હોય તો કેવું ?
    રીતેશ ભાઈ તમારી વાર્તા વાંચવાની ખુબ ગમે એવી છે ગામડાનો ચિતાર તમે અદ્ભુત રીતે આલે ખ્યો છે તમારી વાર્તા શૈલી મને ખુબ ગમે છે . लिखते रो जवान

  5. કાશ,સંતુ મહારાજ જેવી નીતિ મોટા આશ્રમો અને સંસ્થાના મહારાજોમાં આવે.
    આતા આપ જેવા વડીલોના આશીર્વાદે લખતો રહીશ.

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s