લાગણીની જીદ

લાગણીની જીદ

“  વાલા કાકા, જય શ્રી કૃષ્ણ………” લલાટે તિલક શોભાવતાં ને ચંદ્ર જેવો ચહેરો ચમકાવતાં ગામનાં ગોર મહારાજ ગુણવંત રાય વાલાકાકાની ડેલીમાં પગ મુકતાં અવાજ દીધો.
“  જય શ્રી કૃષ્ણ, આવો ગોર ભા પધારો. બેસો અને અમારા બાજોઠ પાવન કરો ભા. ” બેય હાથ જોડીને વાલા કાકાએ, ગુણવંત રાય ને બાજોઠ ઢાળી આપતા કહ્યું. તેમનાં બેસતાં પહેલા કપડાંથી બાજોઠને સાફ કરી દીધો.
હાથમાં રહેલ થેલાને નીચે મુકીને તેઓ બાજોઠ પર બેઠા ને મોઢામાંથી ભગવાનની સ્તુતિઓ બોલાઈ રહી છે.નીચે જમીન પર આસનીયું પાથરીને વાલાકાકા બેઠા. અને જમણો હાથ લાંબો કર્યો.
ગોર મહારાજનાં મોઢામાંથી શ્લોકો બોલાતાં થઇ ગયા.પાણીયારાની બાજુમાં રાખેલ ભગવાનનાં મંદિરમાંથી સળગતી અગરબત્તીની સુવાસ આખા ઘરમાં ફેલાઈને વાતાવરણને વધુ પવિત્ર કરે છે. શ્લોકો બોલતાં બોલતાં ને આશીર્વાદ આપતાં જ ગોર મહારાજે રાખડી નો તાંતણો બાંધ્યો.
“  દીર્ઘાયુ ભવઃ, સદા નિરોગી રહો ને સૌનું ભલું કરતા રહો. તમારા હાથે પુણ્ય કર્મો થતા રહે ! ”
“  અલી ઇન્દુ બહાર આવ બેટા; મહારાજ પાસે રાખડી બંધાવી લે ” ઘરનાં ઓરડામાં કશું કામ કરતી પોતાની દીકરીને વાલાકાકાએ બુમ પાડી.
તેને પણ ગોર મહારાજે શ્લોકો બોલીને રાખડી બાંધી આપી.
“  બેટા ઇન્દુ, મારું પાકીટ લાવ જો….” ઇન્દુ એ પાકીટ લઈને આપ્યું. તેમાંથી એકવીસ રૂપિયા ગોરભાને આપ્યાં.
ફરી એક વાર શુભ આશીર્વાદ આપીને ગુણવંત રાય ગોર; ડેલી વટાવીને બીજાનાં ઘરે લાભ લેવા ગયા.
“ જા હવે તારે કાકાના ઘરે જવું હોય તો. કે હજી આજનાં કપડાં બદલવાના છે ? ”ધીમું હસીને ઇન્દુને કહ્યું.
“ ના, કપડાં તો મેં નાંહીને બદલી જ લીધા છે… આપણે થોડા કંઈ એકટરું છી કે દિવસમાં દશ વાર કપડા બદલીએ. ” કહીને તે પોતાનાં બાપુને વળગી પડી.
હેતની એક વાદળી વળગી પડી. લાગણી સભર બાપે પોતાની એકની એક લાડકી દીકરીનાં માથા પર હાથ મુક્યો.
“ જા હવે બેટા, કોઈને બહુ રાહ જોવરાવવી સારી નહીં. અને જોજે કોઈ જીદ ના કરતી. ” પ્રેમાળ હાથ ફેરવીને વાલા કાકાએ ઇન્દુને; ભાઈનાં ઘરે મોકલી આપી. વાલાભાઈએ દીવાલ પર ટાંગેલ પત્નીની તસ્વીર સામે જોઇને છાનામાનાં બે અશ્રુ બિંદુઓ સારી લીધા.
હસતી રમતી તે કાકાનાં ઘરે ગઈ. મજાનું આંગણું સાફ કરીને રાખ્યું છે. દિલા કાકાએ હેતથી બોલાવીને બાજુમાં બેસાડી. એમનો છોકરો ટીનો પણ આવીને બાજુમાં બેસી ગયો.
“ ટીના, હજી તારી બેન શું કરે છે ? ઇન્દુય આવી ગઈ. ” દિલાએ દીકરા ટીનાને પૂછ્યું.
“ ઈની વાત જવાદોને બાપુ…..શેરીનાં બધાં મારા ભાઈબંધો તો રાખડિયું બંધાવીને ક્યારનાંય તળાવની પાળે રમવા લાગી ગયાં હશે. ”
” ટીનાભાઈ ચિંતા નો કર હું તને રાખડી બાંધી દઈશ લાવો કાકી. ” ઇન્દુએ ધીમા સાદે કહ્યું.
“ના હો…પહેલાં મારો વારો. ઈ મારો ભાઈ પહેલાં છે; પછી તારો. ” દોડતીક ને રાજલ આવી.
સેજલ કાકી પણ થાળી તૈયાર કરીને બેઠા છે. મોઢામાંથી સુખનાં ફૂલડાં વેરાઈ રહ્યા છે. આંખોમાં ચમક ઉપસી આવી છે. હરખને ઓઢીને દિલાભાઈ પણ સૌને નીરખી રહ્યા છે. મજાનો પવિત્ર દિવસ છે રક્ષાબંધનનો. પવિત્ર અને લાગણીમય વાતાવરણ બની ગયું છે. ફળીમાં ઝૂલતી કેળનાં પાનો પણ ઝૂલી ઝૂલીને વધામણી આપી રહ્યાં છે. રાજલે ભાઈને કંકુનો ચાંદલો કર્યો છે. મનમાં હેતનો કુવો છલકાઈ રહ્યો છે. તેનાં ચહેરા પરની ખુશી તો આભમાં ચન્દ્રમા ચમકે તેમ ચમકી રહ્યો છે. ભાઈનો જમણો હાથ ધીરેથી પકડીને રાખડી બાંધી દીધી. પછી મોઢામાં પેંડાનો ટુકડો મુક્યો.
” બેનને પણ ખવરાવ ટીના ” સેજલબેને કહ્યું.
“હજી એક અડધો બાકી છે તે આપી દે; પછી તને તો આખો જ મોઢામાં મૂકી દવ. ”
ને બધા હસવા લાગ્યા.
“ બહુ કાલો થયા વિના આપી દે બેન ને. ” દિલાએ થોડું કડક થઈને પ્રેમથી કહ્યું. એટલે ટીનાએ બેન ને પેંડાનો ટુકડો આપ્યો.
“ હવે તારો વારો ઇન્દુ….. લે આ રાખડી ટીનાને બહુ ગમે છે તે તારા માટે મેં રાખી છે. ” રાજલે કહ્યું.
ઇન્દુએ પણ કંકુનો ચાંદલો કરીને ટીનાને રાખડી બાંધી. પછી બેય હાથે ઓવારણા લીધા. “ સો વરસનો થશે મારો વીરો. ” કહીને મીઠું મોઢું કરાવ્યું.
ટીનાએ પણ ઇન્દુનું મોઢું મીઠું કરાવ્યું. ઇન્દુ પણ ખુશખુશાલ થતી તેનાં ઘરે જવા લાગી.
“ ઉભી રે બેટા ઇન્દુ, ટીના…..બેયને એમની ગીફ્ટ આપી દે. ” અંદરની બાજુનો ઈશારો કરતા સેજલ બેને કહ્યું.
ટીનો અંદર ગયો અને બે ઢીંગલી લઇ આવ્યો. બેય ને એક એક આપી. પણ ઇન્દુએ લેવાની ના પાડી.
“ બાપુ ખીજાશે. ” ને તેની આંખોમાં મોતીઓ ચમકવા લાગ્યાં.
“ અરે બેટા…નહિ…..લઈલે, હું તારા બાપુને કહીશ બસ. તને કશું નહિ કહે. ” દિલાસો આપતા દિલાએ પરાણે ઇન્દુનાં હાથમાં ઢીંગલી આપી. અને છાની રાખીને હસતાં મોઢે વિદાઈ કરી. ઇન્દુ તો હસતી હતી પણ તેની આંખોનાં એક ખૂણામાં કોઈ કણું ખુંચવા લાગ્યું.
ઇન્દુ અગિયાર વર્ષની થઇ ગઈ છે, કેટલીયે વાર ટીનાને રાખડી બાંધી છે; પણ આજ જેવું કદી અનુભવ્યું નથી. કોઈ શબ્દો તેનાં દિલની આરપાર નીકળી ગયા હતાં. હજી તો તે ડેલીએ પણ પહોંચી નહોતી ત્યાંતો પાછળથી ટીનાભાઈ નો અવાઝ આવ્યો “ ઉભી રે ઇન્દુ બેન ”
તેનો એક પગ ડેલી પર અને બીજો પગ હવા માંજ સ્થિર થઇ ગયો. તે પાછળ ફરી; ભાઈ બીજું કઈ બોલે તેની રાહ જોવા લાગી.
“ મારા બાપુએ કીધું છે કે તમે લોકો આજે અમારા ઘરે જમી લેજો. ”
“ સરુ કહી દઈશ ” કહીને તે ડેલીમાં જતી રહી. અને ટીનો પણ પોતાનાં દોસ્તારો ભેગો જતો રહ્યો.
ઇન્દુ ત્રણ વર્ષની હતી ત્યારે; તેની માં સાપ કરડવાથી મૃત્યુ પામેલી. તેને તો માંનો ચહેરો પણ યાદ નથી. ખાલી તસ્વીર જોઇને યાદ કરી લે છે.તેના માટે તો જનેતા ગણે કે પિતા ગણે બંને તેનાં બાપુ જ હતાં.નાનાં ભાઈ દિલાએ બીજી વાર લગ્ન કરવા માટે ઘણું મનાવેલા. પણ પોતાનાં નિર્ણય પર અડગ રહીને ખેતીમાં રચ્યા પચ્યા રહીને જીવન વિતાવતાં હતા. નાનું એવું ગામ હતું, એકતાની મિશાલ સમું, પવિત્ર ને ભક્તિમય ભાવોને અગ્રેસર રાખીને ગામ લોકો સુખેથી જીવતાં હતાં.
તેઓ સારી રીતે જાણતાં હતાં કે; અગર તેઓ બીજી પત્ની લઇ આવશે તો પોતાની લાડકી દીકરી ઇન્દુનો ઉછેર સારી રીતે નહીં થાય. સમાજે પણ વધુ નહિ તો એક દીકરા માટેથી પણ બીજી પત્ની લઇ આવવાં ઘણું સમજાવેલા; પણ તેઓ એકના બે ના થયેલા !
રક્ષાબંધન ગઈ અને જન્માષ્ટમીનાં તહેવારોનું ઝુંડ આવી ગયું. ગામ લોકોએ મેળાનો થાક ભૂલીને ‘હાથી ઘોડા પાલકી જય કનૈયા લાલ કી, નંદ ઘેર આનંદ ભયો જય કનૈયા લાલ કી ’જેવા ભક્તિમય ગાનથી કૃષ્ણ જયંતી ઉજવેલી. શ્રાદ્ધમાં કાગડાઓને દુધપાકની લહાણી કરાવીને; નવરાત્રીની વધામણી કરી. દિલ થી ને ભક્તિથી માતાનાં ગરબા ગાઈને ગળા સરખા થયા; ત્યાંતો દીવા પ્રકટાવતી દિવાળી, આંગણે આવીને ઉભી રહી ગઈ. ફટાકડાઓ ફોડીને મીઠાઈઓ ને માણીકે જુનું વર્ષ પૂરું થઈને નવા વર્ષે કંકુ પગલા પાડી દીધા.
આવીજ રીતે તહેવારો ઉપર તહેવારો કૂદાવતી છ રક્ષાબંધનો પસાર થઇ ગઈ.અને ઇન્દુ પણ હવે તો પાકટ વયની બની ગઈ છે. ‘બારે બુદ્ધિને સોળે શાન ’ની કહેવતે પણ ઇન્દુ પર અસર કરી દીધી છે. તેની સામે આજ થી છ વર્ષ પહેલાનું દ્રશ્ય તરવરવા લાગ્યું. તે હજી પણ તે શબ્દો ભૂલી શકી નહોતી.
“ના હો…પહેલાં મારો વારો. ઈ મારો ભાઈ પહેલાં છે; પછી તારો. ” યાદ આવતાં તો તેની આંખો ઝરમર ઝરમર વરસવા લાગે છે.
ડેલીમાં બાપુનાં પગલાંનો અવાજ આવ્યો કે; વરસતી આંખોને ચુપ કરી દીધી. તેનાં બાપુ અંદર આવ્યાં; કે વરસેલી વાદળીઓ એ રચેલા પાણીનાં ખાબોચિયા અછાનાં ના રહ્યા.
“ કેમ મારી બેટી આજે મોતી જેવા મોંઘેરા આંસુડાને વહાવી રહી છે ? ” સાંત્વના રૂપી શબ્દોએ તેઓ બોલ્યા.
“ એક વાત પૂછું બાપુ ? ”થોડી સ્વસ્થ થઈને ઇન્દુ કાલી ભાષામાં બોલી.
“પૂછ ઇન્દુ, મને ખ્યાલ છે કે તું હવે બાપુની લગોલગ ઉભી રે એવડી મોટી થઇ ગઈ છે. ”
“ સરતા આંસુ કે રાતની વેરણ ઊંઘ ! બેમાંથી કોનું મૂલ વધારે ? ”
“ કેમ આવું પૂછવું પડ્યું બાપુ ને ? ”આશ્ચર્યનાં ભાવે વાલાભાઈએ પૂછ્યું.
“ પહેલા જવાબ આપો ને પછી કહું છું. ” એકદમ કાકલુદીનાં ભાવે તે બોલી.
“ ઊંઘની તોલે આંસુડા ના આવે ! ”
“ બસ, મારી ધારણા ખરી પડી. ત્રણ વર્ષથી લઈને આજ સુધીમાં તમેજ તો મારા જનેતા ને તમેજ તો મારા પિતા છો. મને તૈયાર કરવાથી લઈને મારા વાળનો ચોટલો લેવા થી રસોઈ બનાવતાં સુધીમાં જે સફર ખેડાઈ તે મારી આંખ્યું સામે છે. માં વિનાની એક લાચાર છોકરીનાં આંસુ પણ તમે પી ગયા છો. જે વાત હું તમને કરી રહી છું તેને શાંતિથી વાગોળજો. પણ મારી જીદની હું જીત ઈચ્છું છું. ”
“ કહે ઇન્દુ…આજ સુધી કેટલાયે મણનો ભાર ઊંચકી ને આ ખભા ટેવાઈ ગયા છે. ”
“ આજ સુધી મેં તમારી પાસે કોઈ જીદ નથી કરી. તમારી હર એક વાતને આજ્ઞા માનીને માથે ચડાવેલ છે. પણ હું જે જીદને વરી બેઠી છું, તે થોડી આકરીને રાહત આપનારી છે. ”
“ હું કંઈ તારા જેટલું ભણેલો નથી બેટા…કહે મુન્જાઈશ નહિ. તને તો કમસે કમ દુખી જોવા નથી ઈચ્છતો. ”
“હું પણ એજ ઈચ્છું છું; મારે એક ભાઈ જોઈએ છે ” જમીનમાં માથું ઝુકાવી દીધું અને પગનાં અંગુઠાથી જમીન ખોતરતાં જ તે બોલી. બોલાતી વેળા બાપુ સાથે આંખ પણ મેળવી ના શકી.
સાંભળીને તો વાલાભાઈ ડઘાઈ ગયા.
“ બેટા, મને ખ્યાલ છે કે દીકરી જુવાન થાય એટલે દિલની વાત તો માંને જ કહી શકે. પણ તને એક વાતની ખાતરી આપું છું કે તારા માટે જે યુવાન નક્કી કર્યો છે; જો તને ના ગમે તો બીજો યુવાન શોધીશું. શું કહે એ….એ પ્રોમિસ, હો. ”
“ નહિ બાપુ તમારી પસંદ તો મારા કરતા પણ સારી જ હશે; મને વિશ્વાસ છે પણ મારી જીદ અલગ છે. તમે કહેશો તે છોકરા સાથે લગ્ન કરી લઈશ. પણ મારે તો મારા જવતલનો હોમનાર વીરો જોઈએ છે. ” ને તેની આંખોનાં પેટાળમાં પાણી તક્તકવા લાગ્યું.
પછીની પળોમાં સંવાદોની અફડાતફડી મચી અને એક પુત્રીની લાગણીની જીત થઇ.
જયારે ઇન્સાન કોઈ કામ કરવા ધારે એટલે પાર પાડવું બહુ કઠીન નથી.વાલાભાઈ તો પાંચમાં પંકાય છે ને ગામમાં ગણતરી છે. જોતજોતામાં તો ગામ આખાને ઇન્દુની જીદની ખબર પડી ગઈ.ગામ લોકો અને સગા સ્નેહીઓને સથવારે વિધવા બાઈ પુન્તીને વાલાભાઈની પત્ની બનવાનાં લાડ મળ્યા. ઘરમાં માં આવી છે.
હોંશે હોંશે કામ કરે છે ને દોડતી દોડતી ગીતો ગાય છે. સવારે ઉઠી ને દુધને ઉકાળવા બેસી જાય છે. પછી મસાલા નાખીને રગડા જેવા દુધનો લોટો ભરીને રોજે બાપુને પાય છે. રોટલી પર ઘીનાં રેલા બોલાવે છે, શાકમાં પણ તેજાના અને મસાલાથી ભરપુર બનાવીને બાપુને પરાણે પરાણે ખવરાવે છે.છ મહિના પોતાનાં બાપુ ને એવી રીતે સાચવ્યાં કે છ વર્ષ નાના બની ગયા. એક દિવસ ઉલટી કરતા કરતા તેની માં ફળિયામાં ગયા કે ઇન્દુતો ગાંડી બનીને ભગવાનનાં મંદિર સામે બેસી ગઈ.
“ હે મારા નાથ, મારા બાપુએ મને નાની બાળા થી લઈને એક જુવાન સ્ત્રી બનાવી ત્યાં સુધી મારી ચાકરી કરી છે. પોતે ભિનામાં સુઈને મને કોરામાં સુવાડી છે.પોતે ભૂખ્યા રહીને મને જમાડી છે.આજ સુધી મારી રાતોની નિંદ્રા બગાડીને મેં જે સ્વપનો જોયા છે તે મારા સ્વાર્થ ખાતર જ જોયા છે. બાપુનાં આંગણામાં એક ભાઈલો રમતો થાય એટલી કૃપા કરી દે મારા નાથ ! ” અને ઇન્દુ તો ઘેલી ઘેલી બનીને બાપુ પાસે દોડી ગઈ.
આજે જે વાદળીઓ ઇન્દુનાં આંખમાં વરસતી દેખાઈ તે તો હરખની હતી.વાલાભાઈ સમજી ગયા કે પોતાની દીકરીએ કરેલી છ મહિનાની અથાગ મહેનત એળે નથી ગઈ.
“ વાહ રે ભોળિયા નાથ બધી તારી કૃપાનો મહિમા છે ! ” આકાશ સામે નમીને; બેય હાથ ઇન્દુનાં માથા પર મુકીને તેને ચૂમી લીધી.
ઘરની પરસાળમાં હવા લહેરાઈ ઉઠી. આકશમાં પક્ષીઓ મુક્ત રીતે ઉડી રહ્યા છે. કાલુ કાલુ હસતો સુરજ પણ હેતનું દ્રશ્ય જોઇને દાહ આપવાનું છોડીને શીતળ બની ગયો છે. શરીરનાં બધા ખૂણામાંથી આવેગોના બંધ છલકાવા લાગ્યાં .

મુખવાસ :
નાનું દર પૂરવા માટે મોટા પત્થરને તોડીને નાનો કાંકરો ઉપયોગમાં લેવાય છે.

Advertisements

About રીતેશ મોકાસણા

દરેક વ્યક્તિ કોઈને કોઈ શોખ સાથે સંકળાયેલી હોય છે.હું પણ મારો એક શોખ અહી કલમ દ્વારા રજુ કરું છું.આશા રાખું કે મારો બ્લોગ વાંચીને એટલા નિરાશ નહિ થાવ કે ફરીવાર આ બ્લોગની મુલાકાત લેવાનું પણ ટાળો.સૌની આશા એવી હોય કે વધુ અપેક્ષાને પ્રાધાન્ય આપીને પહેલ કરીએ,પણ ક્યાંક તેનું અવમુલ્યન થાય ત્યારે દિલ ને ઠેશ લાગે છે.સર્વે પ્યારા વાચકોને ને મારા નમસ્કાર !!
This entry was posted in નવલિકા. Bookmark the permalink.

2 Responses to લાગણીની જીદ

  1. Sudhir Patel કહે છે:

    Hi Riteshbhai ( Gurujee….)…very nice blog….ekdam saras story che ..mane mara vatan ni juni vato yaad avigayi……addal gamthi vatavaran……

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s